Okul Servis Denetimi 2026: Kurallar, Yaş Sınırı ve Cezalar

* Yaş kuralı detayı yazıda: mevzuat kuralı 12 yaş; geçici 15 yaş uygulamasının süresi 1/7/2025'te doldu. Güncel belediye uygulamasını aşağıda açıkladım.

Özet: 2026-2027 eğitim yılı açıldı ve okul servisleri polis, jandarma ve belediye ekiplerince denetleniyor. Bu rehberde hangi aracın servis olabileceğini, rehber personelin ne zaman zorunlu olduğunu, denetimde neye bakıldığını ve kural ihlalinde para cezası dışında Özel İzin Belgesi iptaline kadar giden süreci sade dille bulacaksınız.

Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye değildir. Ceza tutarı ve belge işlemleri için tutanak belgesi ile e-Devlet ve ilgili belediyeyi esas alın. Sorumluluk reddi

Özet cevap: denetimde ne oluyor?

Eylül 2026 itibarıyla tablo şu: İçişleri Bakanlığı talimatıyla 81 ilde, 21.103 okulda 6.105 ekip görevlendirildi. İstanbul'da ilk gün okullar 10.00-15.00 arası açıldı, toplu taşıma 06.00-16.00 ücretsiz yapıldı, 719 noktada 1.276 ekip tedbir aldı. Geçen eğitim döneminde ülke genelinde 519 binden fazla servis denetlenmiş, 105 binden fazlasına işlem uygulanmıştı. Yani denetim istisna değil, rutinin kendisi.

Denetimde üç dosya sorulur: aracın servis olmaya uygunluğu (yaş, muayene, DUR lambası, kemer), şoförün belgesi (D/D1 + yeterlilik + sağlık raporu), rehberin varlığı ve belgesi. Eksik varsa tutanak tutulur; ihlalin türüne göre Karayolları Trafik Kanunu uygulanır, ayrıca Özel İzin Belgesi iptali gündeme gelebilir.

Dayanak: hangi mevzuat?

• Okul Servis Araçları Yönetmeliği — 25.10.2017 tarihli, 30221 sayılı Resmî Gazete. İçişleri, Millî Eğitim, Aile ve Sosyal Hizmetler ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanlıklarınca hazırlandı.
• 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu — trafik cezası ve ceza puanı bu kanuna göre uygulanır.
• Belediye / UKOME / İl Trafik Komisyonu kararları — Özel İzin Belgesi, güzergâh ve ücret düzeni yerelde buradan yürür. İstanbul'da ayrıca İBB'nin TAHKUK kontrolü var.

Hangi araç okul servisi olabilir?

Yönetmelikteki şartların özeti:

• Yaş şartı: kural olarak araç 12 yaşından büyük olamaz (fabrika imal tarihinden sonraki ilk takvim yılı esas alınır). Sözleşme süresi içinde yaş haddini dolduran araç, içinde bulunulan eğitim yılını aşmamak şartıyla çalışmaya devam edebilir.
• Geçici 15 yaş uygulaması: muayeneden geçmiş olmak kaydıyla 12 yaş kuralı 1/7/2025'e kadar 15 yaş olarak uygulandı (Geçici Madde 3). Bu tarihten sonra uzatma yapılıp yapılmadığı merkezi metinde net değil; İstanbul uygulamasında 2026 açılışında "15 yaşını dolduran çalışamaz" denetimi yapıldı. Yapılacak iş: aracın çalışacağı ilin belediyesine / UKOME kararına bakın.
• DUR lambası: aracın arkasında, iniş-biniş sırasında yakılmak üzere en az 30 cm çapında kırmızı ışık veren lamba; yanınca üzerinde siyah büyük harflerle "DUR" okunur. Tertibatı fren lambalarından ayrıdır.
• İç düzen: çocukların yetişebileceği cam ve pencereler sabit; içte açıkta demir aksam olmaz, varsa yaralanmayı önleyecek yumuşak malzemeyle kaplanır.
• Kemer: her koltukta emniyet kemeri bulunur ve kullanılır. Kontrolü rehber personelin görevidir.
• Muayene ve sigorta: geçerli periyodik muayene ve taşımaya uygun sigorta şart. Muayenesiz araç denetimde ilk elenen kalemdir.
• Özel İzin Belgesi: servis çalışması için belediyeden alınan belge. Şartları taşımayanın belgesi, mülki idare amiri bildirimiyle iptal edilir; iptal edilen belge aynı eğitim yılında yeniden düzenlenemez.

Şoförde hangi belgeler aranır?

• D sınıfı için en az 2 yıllık, D1 sınıfı için en az 5 yıllık sürücü belgesi.
• Her yıl aile hekiminden servis şoförlüğüne uygunluk raporu.
• Her 5 yılda psikoteknik raporu.
• Yurtiçi Yolcu Taşımacılığı Sürücü Mesleki Yeterlilik Belgesi; büyükşehirlerde UKOME, diğer illerde İl Trafik Komisyonu isterse ek mesleki yeterlilik belgesi.
• Son 5 yılda bilinçli taksirli ölümlü kazaya karışmama, alkollü araç ve hız ihlalinden belgelerinin birden fazla geri alınmamış olması gibi adli/idari temizlik şartları.
• Taşıma öncesi ve sonrası araç içini kontrol etme, öğrenciyi oturarak ve güvenli taşıma yükümlülüğü.

Rehber personel ne zaman zorunlu?

Yönetmelik tanımı net: yükseköğretim ve ortaöğretim (lise) dışındaki taşımalarda — yani kreş, anaokulu, ilkokul ve ortaokul servislerinde — şoför dışında rehber personel bulunur.

• Yaş ve eğitim: 22 yaşını doldurmuş, 61 yaşından gün almamış; en az lise mezunu (veya MEB onaylı kursla en az ilkokul mezunu).
• Adli temizlik: yüz kızartıcı ve çocuklara karşı suçlardan mahkûmiyet / devam eden kovuşturma bulunmaması.
• Sağlık + sertifika: her yıl aile hekimi raporu ve MEB onaylı rehber eğitimi sertifikası.
• Sahada: sarı, reflektif şeritli, ön-arkasında "REHBER" yazan yelek giyer; ışıklı çubuk / dur-geç levhası kullanır; kemerleri kontrol eder, küçüklerin inme-binmesine yardım eder, araç içini kontrol eder.
• Yetkisi: rehberin "dur / geç" işaretine diğer sürücüler uymak zorundadır. Uymayanın plakası Rehber Personel Kural İhlali İhbar Tutanağı ile okul yönetimine bildirilir.

Denetimde ekipler neye bakıyor? (Eylül 2026 pratiği)

EGM'nin eş zamanlı uygulamasında 25.000 servis kontrolünde en çok yazılan kalemler Yönetmeliğe uymamak, muayenesiz araç, kemer takmamak ve fazla yolcu olmuştu. 2026 açılışında İstanbul'da İBB kontrolünde 1.221 araçta 1.810 uygunsuzluk bulundu; yıl sonuna kadar 5.709 aracın kontrolü hedefleniyor.

İstanbul'da TAHKUK kontrolü nedir?

İstanbul'da okul servisleri polis-jandarma denetimine ek olarak Taşıt Hizmet Kalitesi Uygunluk Kontrolü (TAHKUK)nden geçer. İBB Toplu Ulaşım Hizmetleri koordinasyonunda, İstanbul Ulaşım AŞ tarafından yürütülür; araçlar çok sayıda kriter üzerinden incelenir.

2026-2027 açılışında 1.221 araç incelendi, 738 araçta toplam 1.810 uygunsuzluk belirlendi; yıl sonuna kadar 5.709 aracın kontrolü hedefleniyor. İstanbul uygulamasında 15 yaşını dolduran araç okul taşıtı olarak çalışamaz. Başka illerde benzer kontrolleri belediye / İl Trafik Komisyonu yapar — servis tutmadan önce ilgili belediyenin duyurusuna bakın.

Şoförün denetim dosyası: çevirmede ne sorulur?

Servis şoförleri için pratik dosya listesi. Çevirmede genellikle tamamı birlikte istenir; biri eksikse tutanak tutulur:

• Özel İzin Belgesi (güncel eğitim yılına ait)
• Güzergâh izin belgesi
• Sürücü belgesi (D en az 2 yıl / D1 en az 5 yıl)
• Mesleki yeterlilik belgesi (Yurtiçi Yolcu Taşımacılığı + UKOME isterse ek belge)
• Aile hekimi raporu (bu yıla ait — en sık takılan kalem bu)
• Psikoteknik raporu (5 yılda bir yenilenir)
• Rehber personel sertifikası + sağlık raporu
• Muayene ve sigorta belgeleri (geçerlilik tarihleri kontrol edilir)

Ceza ne olur? Para cezası + belge iptali

Burada iki ayrı sonuç var, karıştırmayın:

• 1) Trafik cezası: ihlalin türüne göre KTK uygulanır. Tutar tutanakta yazar; kesin borç e-Devlet / GİB ekranında görülür. Doğrulanmış örnek: emniyet kemeri ihlali (KTK m.78/a) 2026'da 2.500 TL ve genellikle 15 ceza puanıdır. Muayene, fazla yolcu, hız gibi diğer kalemlerde tutar ihlale göre değişir — tutanaktaki madde kodu esastır.
• 2) Özel İzin Belgesi iptali: şoför veya rehber şartlarını taşımayanın belgesi iptal edilir ve aynı eğitim yılında yeniden düzenlenemez. Davranış kusurlarında bir dönemde üç tespitte yine iptal yolu açılır.

Veliler için 2 dakikalık kontrol listesi

• Aracın önünde-arkasında "OKUL TAŞITI" yazısı ve arkada DUR lambası var mı?
• Çocuğunuzun koltuğunda çalışan emniyet kemeri var mı, rehber takıldığını kontrol ediyor mu?
• Araçta ayakta öğrenci var mı? Varsa kapasite aşımıdır.
• Şoför ve rehberin belgeleri okulda / belediyede kayıtlı mı diye okula sorun.
• Aracın yaşı ve muayenesi: "kaç model, muayene ne zaman" sorusunu işletmeciye yazılı sorun.
• İniş-binişte şoför DUR lambasını yakıyor mu, rehber eşlik ediyor mu?

Servis sözleşmesi imzalarken 8 madde

Veli olarak işletmeciyle el sıkışmadan önce sözleşmede şunların yazılı olduğundan emin olun:

• Güzergâh ve saatler: alınış-bırakılış adresi, okul açılış-kapanış saatine uyum.
• Ücret ve ödeme planı: aylık/toplam tutar, UKOME tavanına uygunluk, erken ayrılıkta iade koşulu.
• Araç bilgisi: plaka, model yılı, muayene tarihi.
• Rehber taahhüdü: küçük yaş grubu için rehber personel bulunacağı.
• Şoför değişikliği kuralı: değişen şoförün belgelerinin veliye/okula bildirileceği.
• Devamsızlık ve tatil indirimi: resmi tatil ve uzun devamsızlıkta ücret uygulaması.
• Şikâyet kanalı: işletmecinin telefonu + okul yönetiminin bilgisi.
• Fesih koşulu: güvenlik ihlalinde (kemersiz taşıma, kapasite aşımı) tek taraflı fesih hakkı.

Okul yönetiminin rolü nedir?

Okul yönetimi denetimin pasif izleyicisi değildir:

• Rehber personelin tuttuğu kural ihlali tutanakları en geç 3 iş günü içinde okul yönetimine teslim edilir.
• Davranış kusurları bir eğitim döneminde üç kez tespit edilirse okul yönetiminin bildirimiyle Özel İzin Belgesi iptal yolu açılır.
• Veli için ilk başvuru kapısı okuldur: servis değişikliği, güzergâh sorunu ve şikâyetler önce okul yönetimiyle görüşülür.

Şikâyet ve ihbar nereye?

• Acil tehlike (hız, ayakta yolcu, kemersiz taşıma): 112.
• Okul yönetimi: rehberin tuttuğu ihlal tutanakları buraya verilir; ilk başvuru kapısı okuldur.
• Belediye / UKOME / İl Trafik Komisyonu: Özel İzin Belgesi ve güzergâh şikâyetleri.
• CİMER / e-Devlet: yazılı kayıt gereken başvurular için.
• Şikâyette plaka, tarih-saat, yer, fotoğraf/video (güvenli şekilde) ve varsa tanık not edin.

Resmi kaynaklar

• Mevzuat — Okul Servis Araçları Yönetmeliği (RG 25.10.2017 / 30221)
• İçişleri Bakanlığı — Yönetmelik sayfası
• MEB — Yönetmelik duyurusu
• Resmî Gazete — 19.08.2025 Yönetmelik değişikliği
• EGM — Okul çevresi ve servis denetim uygulaması
• 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu
• e-Devlet Kapısı

Sık sorulan sorular

Sonuç

Eylülde servis seçen veli için formül basit: belgeli araç + belgeli şoför + küçük yaşta rehber + çalışan kemer + DUR lambası. Denetimde takılanların çoğu muayene, kemer ve kapasite kaleminden takılıyor. Çocuğunuzun servisinde bu beşini görmüyorsanız önce okul yönetimiyle, çözülmezse belediye ve 112 kanalıyla kayıt açtırın.

İlgili rehberler:

• e-Devlet ceza sorgulama ve ödeme
• Trafik cezası itiraz rehberi
• %25 indirimli ödeme
• Trafik ceza rehberi 2026 (hub)
• Sorumluluk reddi

Son güncelleme: Eylül 2026 — Kaynak: Okul Servis Araçları Yönetmeliği (RG 25.10.2017/30221), EGM denetim duyuruları, 2918 KTK, e-Devlet